1. Ý nghĩa của Bộ tiêu chí văn hóa sống xanh, lối sống xanh

          Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, khai thác tài nguyên quá mức và các thách thức phát triển bền vững đang tác động sâu sắc đến đời sống xã hội, việc xây dựng và lan tỏa lối sống xanh không chỉ là yêu cầu cấp thiết về môi trường mà còn là biểu hiện của trình độ văn hóa và trách nhiệm công dân.

          “Bộ tiêu chí về chuẩn mực, giá trị văn hóa sống xanh” là kim chỉ nam định hướng hành vi, thói quen, nếp sống của mỗi cá nhân, gia đình, cộng đồng và tổ chức xã hội theo hướng thân thiện với môi trường, tiết kiệm tài nguyên, hài hòa với thiên nhiên và gắn bó với giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

          Thông qua Bộ tiêu chí này, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch mong muốn thúc đẩy phong trào xây dựng người Việt Nam hiện đại – nhân ái – trách nhiệm – sống xanh, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu về phát triển bền vững, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng.

          2. Nội dung trọng tâm của Bộ tiêu chí

          Bộ tiêu chí xác định các nhóm chuẩn mực, giá trị văn hóa “sống xanh” trên nhiều phương diện, trong đó tập trung vào ba cấp độ: cá nhân, gia đình và cộng đồng xã hội.

          Ở cấp độ cá nhân: khuyến khích mỗi người hình thành thói quen tiết kiệm năng lượng, hạn chế rác thải nhựa, ưu tiên sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường, bảo vệ cây xanh, tiết kiệm nước, điện và tài nguyên thiên nhiên. Bên cạnh đó là xây dựng nếp sống lành mạnh, ứng xử văn minh, có trách nhiệm với cộng đồng và môi trường xung quanh.

          Ở cấp độ gia đình: khuyến khích các gia đình xây dựng “tổ ấm xanh” – sạch sẽ, gọn gàng, sử dụng năng lượng tái tạo, thực hiện phân loại rác tại nguồn, trồng cây xanh, sử dụng thực phẩm an toàn, hạn chế lãng phí. Gia đình là nơi khởi nguồn của các giá trị văn hóa, là “trường học đầu tiên” hình thành ý thức sống xanh cho các thế hệ.

          Ở cấp độ cộng đồng: phát huy vai trò của chính quyền, tổ chức chính trị - xã hội, trường học, doanh nghiệp, cơ sở văn hóa trong vận động, khuyến khích, khen thưởng và nhân rộng các mô hình sống xanh, khu dân cư xanh, cơ quan xanh, trường học xanh. Đồng thời, đẩy mạnh các phong trào như “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, “Xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” gắn với tiêu chí bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

          Bộ tiêu chí cũng nhấn mạnh yếu tố gắn kết giữa văn hóa truyền thống và lối sống hiện đại, hướng tới phát huy các giá trị tốt đẹp của dân tộc như tiết kiệm, nhân ái, tôn trọng tự nhiên, đoàn kết, trách nhiệm, trung thực, giản dị và sẻ chia. Những giá trị này cần được “hiện đại hóa” trong bối cảnh chuyển đổi số, đô thị hóa và toàn cầu hóa để phù hợp với nhịp sống hôm nay nhưng vẫn giữ được bản sắc Việt Nam.

          3. Phát huy vai trò của cộng đồng trong lan tỏa giá trị sống xanh

Để Bộ tiêu chí thực sự đi vào đời sống, cần phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu cơ quan, đơn vị; đồng thời khuyến khích người dân tự giác, sáng tạo trong thực hiện. Các cơ quan thông tấn, báo chí tiếp tục mở chuyên mục, phóng sự, bài viết giới thiệu mô hình hay, cách làm hiệu quả trong việc thực hành lối sống xanh.

          Các trường học đẩy mạnh giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng, phân loại rác thải và bảo vệ thiên nhiên cho học sinh, sinh viên thông qua các hoạt động ngoại khóa, chiến dịch “Trường học xanh”. Doanh nghiệp cũng cần hướng đến sản xuất sạch hơn, tiêu dùng bền vững, đồng hành cùng Nhà nước trong chuyển đổi xanh.

          Quyết định số 3875/QĐ-BVHTTDL không chỉ là một văn bản quản lý nhà nước về văn hóa, mà còn là bước đi cụ thể trong thực hiện mục tiêu phát triển bền vững và xây dựng con người Việt Nam thời đại mới – yêu thiên nhiên, sống nhân ái, có trách nhiệm với cộng đồng và môi trường.

          Triển khai hiệu quả Bộ tiêu chí về chuẩn mực, giá trị văn hóa sống xanh sẽ góp phần tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của xã hội, từng bước hình thành nếp sống văn minh, thân thiện với môi trường, giữ gìn môi trường sinh thái bền vững, lan tỏa tinh thần “sống xanh – nghĩ xanh – hành động xanh” trong mỗi gia đình, mỗi khu dân cư, cơ quan và toàn xã hội.

          Mỗi người dân hãy bắt đầu từ những việc nhỏ – tiết kiệm điện, nước, không xả rác bừa bãi, trồng cây xanh, sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường – để cùng nhau xây dựng một Việt Nam xanh, sạch, đẹp và văn minh.